تاریخچه رادیو گرگان

آقمیرات گـۆرگنلی

گـۆرگـن رادیو ایستگاسی نینگ دۆینی و بو گـۆنی

گـۆرگن رادیو ایستگاسی ایلکینجی گرک ۱۳۳۷/۱۹۵۸ - نجی یئلینگ

مرداد آیی نینگ ۲۸- ینه تـۆرکمن دیلینده گپله شیک بریپ باشلادی. بو یئل شول سـِنأ ۵۲ ییل دولیار.

مرحوم حالیپا باغشیلار: ساغدان غازاق پانگ- ناظارلی محجوبی

تـۆرکمنلرینگ یاشایان أهلی دؤولتلرینده بولوشی یالی ایرانداقی تـۆرکمنلرینگ-ده انه دیلینده گپلِشیک بِریأن گـۆرگن شأهرینده بیر رادیو ایستگاسی بار. شولار یالی رادیو گپلشیکلر اؤزبگیستاندا، عراقدا، آوغانیستاندا-دا بار. تـۆرکمنصأحرالی تـۆرکمنلرینگ گـۆرگن رادیو ایستگاسینینگ یولا غویولماغی نینگ سبأبی و اونونگ ماقصاتلاری حاقیندا دوروپ گچمگی ماقول گؤردۆک.

۱۹۵۶-نجی ییلدا حأضیرکی گـۆرگن شأهرینده ۱۰کیلووات گـۆیجه ایه بولان رادیو ایستگاسی یولا غویولدی. اوندان اؤنگ شأهر پادگانیندا یرلشدیریلن "رادیو بی سیم" آرقالی شأهـر و اونونگ تؤورِگینه حاربی یا- دا بئیله کی ماضمونلی ماغلوماتلاری اشیتدیریلیأردی. مرحوم حالیپا باغشیمیز ناظارلی محجوبی اؤز یاتلاماسیندا (سرادینگ مجله یاپراق- موسیقی- چاپ ایران) ایلکینجی گزک شو بی سیم آرقالی آیدیمینی ایله اشیتدیرندیگینی آغزاپدی.

رادیونینگ بایری ایشگأرلرینده لطیف گلی نینگ آیتماغینا گؤرأ، "گـۆرگن رادیوسی" نینگ ایلکینجی یِرلشن جایی شأهرینگ شول واغتقی "پُست و اطلاعات" بیناسی بولوپ، اونگا "اداره اطلاعات و رادیو" دییلیپدیر. ایکی ییل سونگرا ۱۹۵۸-نجی ییلینگ آگوست آییندا بو ایستگاهدان ایلکینجی گزک تـۆرکمن دیلینده گپلشیک بِریلیپ باشلانیار. بو ایشدن ماقصات پارس دیلینی بیلمـِیأن تـۆرکمنلرینگ آراسیندا پادشانی ماحاباتلاندیرماقدان و تـۆرکمنلرینگ آشغابات رادیوسینینگ گپلشیکلرینی دینگلِمکلرینه بؤوِت دؤرِتمِکدن عبارات بولوپدیر. ایکینجی طاراپدان حالقارا صاحناسیندا ایراندا یاشایان ملی آزچیلیقلارینگ ملی و مدنی حاق-حقوقلاری نینگ حورماتلایانلیغینی گؤرگزمک بولوپدیر. بو بارادا بجنورد شأهری نینگ شول واغتقی فرمانداری صدقیانی ۱۹۵۳-نجی ییلینگ ۲-نجی اییون (ژوئن) اییندا ۲/۱۳۷ نومرلی خراسان ولایاتی نینگ حأکیمینه/ استاندارینا یازان راپورتیندا شئیله ماصلاحات بریپدیر:

منبع: سازمان اسناد مرکزی ایران

محرمانه و مستقیم ،خطاب به استاندار استان نهم کشور:

با احترام، این اداره نظرات خود را پیرو نامه شماره ۶۴ م-/ ۸/ ۳ / ۳۲ در باره وضعیت ساکنین ایلات این منطقه را باز چنین بعرض میرساند : اکثر ترکمنهای ساکن حوالی مرز صاحب رادیو هستند، آنها چون فارسی نمی فهمند ، به برنامه ها و تبلیغات مضر رادیوهای خارجی گوش میدهند. به اعتقاد من، برای بیداری احساس ایران پرستی ترکمنها اگر در رادیوهای مشهد و یا تهران بتوان برنامه هایی بزبان ترکمنی پخش نمود بسیار مفید خواهد بود. در این مورد تقاضا دارم که سریعا تصامیمی گرفته شده و اجرا گردند.

فرماندار شهر بجنورد- صدقیانی

یک نسخه از این گزارش به وزارت امور داخله نیز ارسال گردید.

ترجیمه سی

گیزلین هم گـؤنی

دوقوزینجی ولایاتینگ حأکیمینه

حورمات بیلن ۶۴ م-/ ۸/ ۳ / ۳۲ نومر بیلن ایبِریلن حاطیمینگ دوامیندا بو ادارا اؤز غارایشینی بو یِرده یاشایان ایلات باراسیندا یئِنه شئیله بیلدیریأر:

آراچأگینگ یاقاسیندا یاشایان تـۆرکمنلرینگ کؤپۆسینده رادیو بار. اولار پارس دیلینه دۆشۆنمِیأندیکلِری اۆچین داشاری یورتدان بِریلیأن و اولارا زیانلی پروپاگاندا ادیلیأن رادیو گِپلِشیکلِینی دینگله یأرلر. منینگ پیکریمه گؤرأ تـۆرکمنلر-ده یرانی سؤیمِک دویغوسینی اویارماق اۆچین ماشات یا-دا تأهران رادیو ایستگالاریندان اولارینگ اؤز دیللِرینده گپلشیکلر بِریلسه اؤرأن یِرلیکلی بولار. بو بارادا بارلاغ ایشلِرینگ آلنیپ باریلماغی اوغرونداقی چأرلِرینگ عامالا آشیریلماغینی حاییش ادیأرین.

حورمات بیلِن: بجنورد شأهری نینگ حأکیمی- صدقیانی

حاطینگ بیر نوسغاسی ایچِری ایشلر مینیسترلیگینه- ده ایبِریلدی.

*****************

 گـۆرگن رادیوسینینگ یولا غویولماغیندا دینگه ایچکی مسئله لر تأثیرلی بولمان، ایسِم ساویق اورشی ییللاریندا آمریکانینگ ایرانینگ دمیرغازیغیندا شول ساندا تـۆرکمن توپراغیندان پِیدالانیپ، بأسدشی بولان شورویه غارشی حرکتلری-ده سبأپ بولوپدیر. شول مرکزلرینگ بیریسی ماراوادپأنینگ غارشیسینداقی یِکه چنارینگ غولاییندا دؤرِدیلِن رادار مرکزدی. بو بارادا ایرانینگ شول واغتقی گیزلین غوللوغی نینگ یولباشچیسی حسیـن فردوست اؤز "یاتلامالاریندا" شئیله ماغلومات بِریأر:

"آمریکالی لارینگ بو رادار سیستمینی حاچان دؤردندیکلری باراسیندا بیزینگ گیزلین غوللوغیمیز ساواک-دا ماغلومات یوق، یؤنه ۱۹۶۰-نجی ییللاردا من بو ادارادا ایشه باشلامدا اییأم آمریکالی لارینگ تـۆرکمنصأحرادا ایش آلیپ باراندیقلارینی بیلیپ غالدیم. ساواک اداراسی نینگ ۴-نجی بؤلۆمی نینگ باشلیغی جناپ کنگرلو-نینگ بِرن ماغلوماتلارینا گؤرأ بو رادار ۵۰۰۰ کیلومترلیکدن سسلری اشیدیپ بیلیأن گـۆیجه ایه بولوپ، بـۆتین تـۆرکمنیستانی اؤز ایچینه آلیپ بیلیپدیر."

گـۆرگن رادیوسینینگ یولا غویولشی و اونونگ ماقصاتلاری باراسیندا تـۆرکمنیستانینگ عیلیملار آکادمییاسی نینگ "شاجا باتیروف" آدینداقی تاریخ اینیستیتوتی نینگ گـۆندوغاری اؤورِنیش بؤلۆمینینگ عالیمی سردار آتایِف ۱۹۹۰-نجی ییلدا چاپ اتدیرن "گـۆرگن رادیو ایستانسیاسی و اونونگ ایدئولوگییاسی" آتلی کیتاپچاسیندا شئیله دیییأر:

ایکینجی جهان اورشوندان سونگقی ییللاردا آمریکانلی لارینگ ایرانا ادیأن تأثیری یِئنه-ده گـۆیچلِنیأردی. ۱۹۵۰-نجی ییللارینگ آخیرلاریندا ایرانینگ پاتیشاسی مأمدرضا شاه سوسیالیزم ایدیاسینینگ ایرانا آرالاشماغیندان حواطیر ادیپ، تـۆرکمنلرینگ یاشایان توپراقلاریندا اولارینگ دیلینده رادیو گپلشیکلری یولا غویماق حاقیندا قارار چیقاریار. ایستانسیانینگ غورولشینا ۱۹۵۶-نجی ییللاریندا باشلانیار و اونگا آمریکالی اینجینیِرلری کؤمک بِریأر."

۱۹۶۵-نجی ییلدان باشلاپ محمدرضا شاه و اونونگ "آق انقلابی" نینگ حاص ماحاباتلاندیریلیان ییللاریندا گـۆرگن رادیوسی نینگ تأزه بیناسی گـۆرگن شأهری نینگ شول واغتقی "شالیکوبی" کؤچِسینده ایکی غات جایا گؤچرۆلیأر.

پهلوی رژیمی نینگ أهلی پروپاگاندا حرکتلرینه غارامازدان گـۆرگن رادیوسینینگ تـۆرکمن بؤلۆمی نینگ ایشگأرلری لطیف گلی، خانیم هُما لـُر، مرحوم آنناغوربان قلیچ تقانی، چارشِمغولی مهِرجو، حاجی محمد قلیچی، هوشنگ گل محمدی، خانیم آننابی بی گلی، موسی جۆرجانی وِ خدیری داغی تـۆرکمنلرینگ مدنی آنگ-دۆشۆنجه لرینی اؤسدۆرمکده غایرات بارینی ادیپ گلدیلر.

ساغدان: لطیف گلی- هوشنگ گل محمدی- موسی جرجانی- مرحوم آنناقربان قلیچ تقانی

گـۆرگن رادیوسی هرگـۆن ایرانینگ ملی گیمنی و مرحوم نوربردی جۆرجأنی نینگ غوشان غوشغوسی بیلن آچیلیاردی. اوندا ایران و پاتیشاه ماحاباتلاندیریلیاردی:

"دونیأ سانگا غووانیار، آدینگ اولی ایرانیم

باتیرلارینگ غـوُرایار، هر طاراپدان ایرانیم

یاشا واطانیم ایران، یاشا همیشه لیک سن

دوشمانا دوشمان واطان، دوُستونگا حایرلی سن

یاشا یاشا شاهیمیز! یاشاسین بیزینگ ایران.

آچیلدی ایقبالیمیز، گچدی اوُل غارا دؤوران

تاییار ایران ملتی، برسه شاهیمیز پرمان!

تأزه دؤورانا غارشی، بیز گیده ریس غوللاشیبان."

ساغدان: مرحوم شاهیر آهونیر- مرحوم نازدوردی نوشین- شاهیر ستار سوقی-

مرحوم نوربردی جرجانی و ادبیاتچی ماشاتقلی قزیل

گـۆرگن رادیوسیندا حکومتینگ سیاساتینی پروپاگاندا اتمگینگ یانی بیلِن تـۆرکمنصأحرانینگ حابارلاری، دایخاانلار و مالدارلار، مرحوم نازدوردی نوشین و نوربِردی جۆرجأنی نینگ تاغاللالاری بیلن آننا گـۆنلری ماشاتقلی قزیل، مرحوم محمد بِرازِنده قجوق و ستار سوقی یالی شاهیرلارینگ غاتناشماغیندا "غوشغولار" گپلشیگی، چاغالار حاقیندا یؤریته گپلشیکلر بِریلیأردی باغشیلاریمیز بولسا رادیودا آیدیان آیدیملاری بیلن ایلی- گونی غالقیندیریاردیلار

 

تورکمن باغشیلاری و صونغات ایشگأرلری

مرحوم آنناقربان قلیچ طاغانی نینگ برن گۆررۆنگینه گؤرأ رادیونینگ گـۆرگن شأهریندن تـۆرکمنلرینگ کؤپلۆک بولوپ اوتوریان کـۆممِت غاوزا گچیریلمِگی اوغروندا کؤپ آلادا ادیلسه-ده اول باشا بارماندیر.

پهلوی رژیمی آغداریلندان سونگرا گـۆرگن رادیوسی نینگ تـۆرکمن بؤلۆمی نینگ مدیری ادیلیپ، ابراهیم حسن بِیکی دیین بیریسی بِللِندی. شول دؤوۆرده تـۆرکمنصأحرادا خودمختاری اوغرونداقی گؤرشلِر مؤوچ آلیاردی. حکومت بیلِن تـۆرکمنلرینگ سیاسی یولباشچیلاری نینگ آراسی آچیلیپ اوغرایار. تـۆرکمنلرینگ گؤرِشی حاقیندا گـۆرگن رادیوسیندان اونچاقلی ماغلومات بریلمأن، دورا-بارادا تأزه رژیمینگ پروپاگانداسی بریلیپ اوغرایار. ۱۹۸۰-نجی ییلینگ آخیرلاریندا بولسا تـۆرکمنصأحرالی سیاسی لیدرلرینگ آتیلیپ اؤلدۆریلمِگی و صأحرادا حکم سۆرن تررور آتموسفرا ضرارلی گـۆرگن رادیوسیندا حاتتا تـۆرکمنلرینگ حرکتلرینی یازغاریان گپلشیکلر- ده بِریلیپ باشلاندی.

ساغدان: حلیم بردی عادل- ابراهیم حسن بیکی

۱۹۸۳-نجی ییللاریندا گـۆرگن رادیوسینینگ تـۆرکمن قوللوغی نینگ باشلیغینا اسلامی حکومتته وفادارلیغینی دولی ثبوت ادن حالیمبِردی عادل دییِن تـۆرکمن گتیریلدی. اول شول بیر واغتینگ اؤزۆنده سنـَی مسلمانلار بویونچا باش وزیرینگ (نخست وزیرینگ) گِنگِشچیسیدی. اونونگ دؤورۆنده اورتا اوقوونی تماملان بیرنأچه تـۆرکمن ییگیدی ایشه آلیندی، اولارینگ کؤپۆسی ملتچیلیک ادیأنلیکده عایپلانیپ ایشدن قاویلدی یا-دا یاغدایا چیدامان اؤزلِری ایشلرینی تاشلامالی بولدولار.

اسلامی حکومت شول ییللاردان باشلاپ آننا گـۆنلرینده یاریم ساغاتلاپ تـۆرکمن دیلینده تلویزیون گپلشیکلرینی-ده یولا غویدی. ایران رادیو و تلویزیون مرکزینده اسلامی انقلابی غونگشی دؤولتلره یایماق ماقصادی بیلِن "سرحتدن داشاری" (برون مرزی) دیین بؤلۆمی- ده آچیلدی. اوندا آراچأکده یاشایان اوزالقی شوروی جمهورییِتلرینگ حالقلاری نینگ دیللِرینده رادیودان گپلشیکلر بِریلیپ باشلاندی. شول اساسدا ارمِنی، آذری دیللِرینده گپلشیکلر شول دییلرده بریلسه، گنگ طاراپی، تـۆرکمنلِره گزک گلنده روس دیلینده گپلشیکلر تاییارلانیپ، گـۆرگن و ماشات شأهرلرینگ رادیو مرکزلریندن تـۆرکمنیستانا نییِتلنن گپلشیکلر بِریلیأردی.

حأضیر ایران رادیوسی نینگ دۆرلی دیللرده بِریأن گپلشیکلرینی اینترنت آرقالی دینگلأپ بولیار. اوندا بلوچ، کۆرت یالی دیللردأکی گپلشیکلری داشاری یورتلاردان هم دینگلأپ بولیار، یؤنه تـۆرکمن دیلیندأکی گپلشیکلرینگ هنیز اینترنتـدن بریلیپ بریلمـیأندگینی بیلمزوق. گـۆرگن رادیوسی نینگ تـۆرکمنصأحرادان بِریأن حابارلاری تـۆرکمنچه دأل-¬ده، پارس دیلینده یا-دا ادیل پارسچا حابارلارینگ ترجیمه سیدیگی- ده آیدیلیار. بولسا تـۆرکمن دیلینه ییتی اورغی بولیاندیغینی حاتتا پارس بیلرمنلری- ده بویون آلیارلار. بو بارادا "اۆلکأمیز" دیین اینترنت سایتی نینگ برن شو حابارینا اونسونگیزی چکمک بیلن سؤزومی جمع لیأرین.

سهم 300 ثانیه ای زبان ترکمن در شبکه محلی- ۱۳۸۸/۷/۱۱

گرگان - خبرگزاری مهر: اکبر افشار یک کارشناس زبان و ادبیات فارسی گفت: سهم زبان ترکمنی که به عنوان اصیل ترین زبان و گویش بومی و محلی کشور است از برنامه های شبکه سبز گلستان تنها ۳۰۰ ثانیه معادل پنج دقیقه در شبانه روز است

وی افزود: در کشور ما نیز توجه بیش از حد به زبان رسمی کشور و نادیده گرفتن گویشها و لهجه های محلی از جمله این دلایل است که موجب می شود زبان رسمی کشور تاحدی به یک زبان خشک تبدیل شود و سرچشمه های گویشی پیرامون آن خشک شود.

افشار عنوان کرد: در سالهای گذشته متاسفانه برنامه های صدا و سیما به گونه ای بود که شاید ناآگاهانه و غیرمستقیم موجب تخریب زبانهای محلی می شد و حتی در بعضی برنامه ها این گویشها به سخره گرفته می شد.

وی خاطرنشان کرد: امروز تکلم به گویشهای محلی در استان کمرنگ شده و من از این بابت احساس نگرانی می کنم و معتقدم با این روند تا ۵۰ سال آینده اثری بسیار کمرنگ از گویشها آن هم در مناطق استان باقی خواهد ماند.

افشارگفت: همچنین باید با کودکان در کنار زبان رسمی به زبان محلی نیز صحبت شود تا گویش های محلی فراموش نشود

http://www.ulkamiz.com/modules/news/article.php?storyid=1092

ملی اویانیش- هویت ملی

چگونه ملتی را از خودبیگانه می کنند؟

الیناسیون چیست و چگونه عمل میکند؟

(مانگـقـورتلاشماق نأمـه؟)

"اگر ما را در قعر زمین دفن کنید تبدیل به الماس خواهیم شد

 و اگر ما بشکنید همچون ستارگانی نور افشانی خواهیم کرد."

 امه سزر. شاعر سیاه پوست فرانسوی ‌زبان و فعال سیاسی فرانسوی

الیناسیون (ازخودبیگانگی) به ‌معنای از دست دادن، یا قطع ارتباط با چیزی است. این اصطلاح برای انسانی به‌کار رفته‌است که با طبیعت انسانی، با خویش و فرهنگ و تاریخ خویش بیگانه شده‌است.

مهلکترین سمی که برای نابودی هویت ملی ملل تحت استعمار توسط استعمارگران بکار برده شده و میشود همانا از بین بردن شعور ملی و قطع ارتباط آنها با گذشته، در یک کلمه تحمیر و تحقیر شمردن خویش در برابر اربابان زور و ستم است که در اصطلاح جامعه شناسی به آن الیناسیون گفته میشود. بی جهت نیست که تورکمنها میگویند "اؤزۆنی تانان ولی" (خودشناسی یعنی رسیدن به درجه عالمی است) و نیز بی جهت نیست که پدران ما گفتند: "اؤز آرریغینی حور ادن، کیشی آررغینا زار غالار" (قدر خویش را بشناس تا محتاج بیگانه نشوی)

ملت تورکمن نیز بارها این زهر را چشیده، بارهاست که دشمن قصد نابودی شعور و آگاهی ملی وی را داشته و این تلاش این روزها نیز با شدت و حدت بیشتری ادامه دارد. در اصطلاح علمی ترکمنی به الیناسیون مانقورتلاشماق گفته میشود که به معنی شستشوی مغزی یا خشک شدن مغز می باشد (مانگ= مانگیز، مغز-- قورت= قوریماق، خشک شدن) زدوده شدن آنچه از پیشینیان به ذهن و حافظه انسان رسوخ کرده است می باشد.

با روی کار آمدن سلسله پهلوی در ایران علیه تمامی ملل غیرفارس ایران سیاستی بغایت وحشی و بربرمنشانه در پیش گرفته شد. ابتدا سرزمین آنها به زیر چکمه های سربازان درآمده خاک آنان از خون بهترین فرزندانش گلگون میشود. سپس بنیانهای اقتصادی آنان قبضه شده، به انسانهایی مبدل میشوند که همیشه محتاج حکومت مرکزی باشند، غارتگر به این نیز اکتفا نکرده، روح آنها را اسیر میکند تا مبادا دوباره بپاخیزند و پوزه اربابانشان را بخاک بمالند. این سیاست بغایت شوم و وحشیانه تا به امروز به اشکال گوناگون ادامه دارد.

اشغال سرزمین تورکمن توسط چکمه پوشان رضاخان قلدر بسال ۱۳۰۴ همراه با کشتار وحشیانه صدها تن از فرزندان مبارز ملت ما همراه گشت، قهرمانانی چون آنناگلدی عاج، کوچک کـُر، روم رومی، آشیرحان... که یادشان همیشه در سینه خلق جاودان خواهد ماند. یکسال پس از اشغال سرزمین ما توسط ارتش تا به دندان مسلح مرکزی، پادشاه ایران به کومیش تپه که آن ایام مقر اصلی تورکمنها بود سفر میکند. البته تا آن موقع با ایجاد حکومت نظامی در کل صحرای تورکمن و ایجاد مدارسی تحت نظارت ارتش با عنوان "مدارس قشونی" سعی کردند تا زمینه گسترش شوونیسم فارسی را آماده سازند. مدارسی که در آن دیسیپلین خشک نظامی حاکم بود و صحبت کردن به زبان مادری برابر با شکنجه های شدید نونهالان تورکمن همراه بود. بسیاری از خانواده های تورکمن به منظور رهایی از این جور و ستم و ندادن فرزندانشان به این سربازخانه های به اصطلاح مدرسه قشونی، به آنسوی اترک کوچ کرده به میان برادران بالقان خویش پناه بردند.

سرهنگ زاهدی که اصلا ترک همدانی بود در صحرای تورکمن با شدت تمام پروگرام و برنامه هویت زدایی را پیش برد. در سفر رضاشاه به کومیش تپه وی نیز در رکاب شاه بود. دقت بفرمایئد به جملات زیر که چگونه می تواند از دهن یک کودک بی گناه دبستانی بیرون آید. چگونه کودکی هنوز بویی از سیاست نبرده چسان به ملت خویش توهین می کند؟ چه کسانی این نوشته های شوم را بدست این نونهالان داده تا در مدرسه "پهلوی" کومیش تپه در مقابل شاه قرائت کند.

“...شكر و سپاس خداوندی را سزاست، كه ما نونهالان ... از میوه شیرین علم و معرفت بهره‌ور گشته، كه مانند پیشینیان خود در بوته ضلالت و جهالت و نفاق نمانده، و از عرصه توحش و بربریت خارج شده ....

زنده و پاینده باد خسرو محبوب عادل ما، زندباد تیپ مستقل شمال، زنده باد صاحب‌منصبان رشید

پس از اختتام خطابه فوق، محصل دیگری پیش آمده، خطابه ذیل را ایراد نمود:

... فراموش نكرده‌ایم كه در چند سال قبل گرفتار ظلم‌ و هوای و هوس رأی یك مشت مردمان غارتگر بوده، و در هر دقیقه یك بدبختی جدید برما ملت تجدید می‌نمود،‌ و ما ملت هم تن در قضا داده ساكت، و صدمات را به‌واسطه نداشتن یك سرپرستی محبوب، به‌خود هموار می‌ساختیم. تا روزی كه اعلیحضرت شهریاری قدرقدرت پس از قطع كردن دست تطاول غارتگران، ... توانست ما ملت و رعیت را از چنگال گرگان نجات دهد، همان ذات مقدس همایونی بود كه ما ملت را، از دست اشرار فعال‌مایشاء این حدود نجات داده، و این صحرا كه در چند وقت قبل، مركز غارتگری غارتگران بود، امروز محل تحصیل ما اطفال شده، و روزبه‌روز بر ترقی ...زنده‌ و پاینده باد شاهنشاه ایران

از خاطرات شاه می خوانیم:

"هفت‌ماه قبل، بنابر امری كه به‌رئیس تیپ مستقل شمال دادم، در مراكز مهمه جعفربای سه باب مدرسه به‌طرز جدید افتتاح شد. مدرسه “گمش‌تپه“ را به‌اسم من پهلوی نام نهاده‌اند...این مدارس به‌منزله چراغ تمدن است در صحرای تاریك تركمان، و با جدیتی كه نظامیان ساخلوی این صفحه (مطابق دستور) در تقویت مدارس دارند همین اطفال كه به‌تربیت ملی و علوم جدیده و لذت مدنیت آشنا شوند، بهترین مبلغین امنیت اخلاقی و آرامش روحی كسان و بستگان خود خواهند بود. اگر اشرار تراكمه را امر به‌قلع‌و‌قمع دادم، در عوض مدار تربیتی آنها كاملاً مورد قدرشناسی است. من از این مدارس، بیشتر از هركس لذت می‌برم، .. ایجاد تربیت و تمدن در یك منطقه‌ای كه تا به‌حال بالمره از این كلمات مبرا و عاری بوده است!

(از سفرنامه رضاشاه به مازندران. نشر مرکز پژوهش شاهنشاهی. تهران۱۳۵۵)

برای تکمیل نقشه شوم خویش به گزارشی که توسط مفتش (بازرس) اداره معارف (آموزش و پرورش وقت) از صحرای تورکمن به تهران فرستاده، عمل میشود. در این گزارش چنین آمده است:

"... قسمت ديگر در حكم تسخير روح تراكمه است. ترتيب بسط معارف در صحرا و لزوم تربيت اطفال تراكمه و تبديل زبان تركى آنها بـپـارسى و تغيير دريده خوئى و روح غارتگرى وحشت آنان است. در صحرا اشاعت معارف و زبان پارسى علاوه بر محاسن ديگر در سياست تأثير فوق العاده مهمى دارد. آرامش ابدى يموت اگر خواسته باشيم يموتستان نشده و يا تركمنستان خطرناك تازه تشكيل يافته روح يكجهتى پيدا نكند، تنها از راه خلع سلاح بدون تغيير روح طغيان تراكمه تعيين نمى شود، وقت آن رسيده است بوسيله تبديل زبان تركى به پارسى و بسط معارف ديگر مجال ندهيم روش ديرين را تعقيب نمايند بدين جهت در عقبه خلع سلاح براى تغيير حالت بغى و سركشى تراكمه كه از خصايص هر قبيله وحشى است بايد از راه تربيت عمومى و اختلاط و امتزاج آنها با طبقات ديگر اهالى ايران اقداماتى نمود و در زمينه ترك پاره صفات و عادات آنها كه علت و موجب هر بدبختى است بذل مساعى كرد.

در اين صحراى وسيع كه تا ديروز جز طايفه مختلفه تراكمه يعنى حيوانات موذيه جاندارى بيش نبودند در نتيجه ايجاد مدارس مغزهاى باز و كله هاى هوشمند تربيت خواهد شد...

با اين وصف توقع ايران پرستى و وطن دوستى از آنها بيمورد و از طوايفى كه همه چيزشان مغاير عادات و صفات ايرانيت است نميشود... واجب است با بودجه كافى چندين باب مدرسه مجانى در كميش تپه، خواجه نفس، آق قلعه، گنبدقابوس، اومچالى وبعد بضرورت در نقاط ديگر تأسيس شود و فعلاً پانزده نفر معلمين ايران پرست آشنا برموز سياست غيرمأنوس بزبان تركى از مركز براى مدارس فوق انتخاب گردند كه مطابق اصول جديده اطفال تراكمه را تربيت كنند و يكى از موارد مواد مهم پروگرام مدارس اين باشد هيچ درسى بزبان تركى تدريس نشود خوشبختانه يك مكتب تركى زبان هم در تمام صحراى تركمان وجود نداشته و از اين جهت سريع تر بمقصود موفقيت حاصل ميگردد. بعد از ايجاد مدارس در صحرا مقـتضى است پاره اطفال تجار و رؤساى آنها در عقبه اتمام دوره تحصيل ابتدائى بمركز اعزام شوند..."

پادشاه و اطرافیانش بر این باور میشوند که دیگر کار تمام است و روح و جسم این ملت را قبضه کرده اند ولی غافل از اینکه مبارزات حق طلبانه ملت تورکمن ادامه می یابد. در اقصی نقاط سرزمین تورکمن جنبشهایی پراکنده ای علیه ظلم ژاندارمها اوج میگیرد حتی همین محصلینی که به تهران اعزام شده تا تحت تربیت خاص به خادمان رژیم مبدل شوند، دشمنان خطرناک حکومت میشوند. دانشجویانی چون م. فرزانه، سیوری و نورگلدی اوغوزی همراه دیگر دانشجویان و محصلین تورکمن دانشکده افسری جنبشی علیه شاه و دست نشاندگان وی براه می اندازند. پس از برملا شدن این حرکت بسیاری از آنان به زندان می افتند. از میان آنها سیوری و اوغوزی تحت شکنجه های وحشیانه در زندان کشته میشوند. ولی این کشت و کشتار نیز فایده ای به رژیم نمی آورد چرا که در سالهای سیاه اختناق رضاشاهی و پس از آن دوران استبداد و دیکتاتوری فرزندش محمدرضا، ملت تورکمن دمی از مبارزه نیایستاده همچنان در راه احقاق حقوق ملی خویش پای می فشارد. بگیر و ببندها و شکنجه های حیوانی ساواک و سرلشکر مزین و سروان حامد نیز نتوانست ملت ما را زمینگیر کند، تا اینکه در آستانه قیام شکوهمند بهمن از کومیش تپه تا گنبدقابوس فریاد رسای ملت تورکمن "شاه ترا میکشیم"، "این شاه آمریکایی اعدام باید گردد"، "اوقوو گرک حاط گرک، تورکمنچه مکتب گرک- الدن گیدن یرلری غایتاریپ آلماق گرک" لرزه بر اندام کاخ استبداد افکند و فرصت طلبانی که قصد میوه چینی این قیام بزرگ را داشتند سریعا صف خویش را از ترکمنها جدا کرده، به فرزندان ما از همان آغاز اتهام سرخ و چپی بودن زدند.

استعمارگران و ساغران شوکران جام زهر الیناسیون این بار با اندرزهای اسلامی، با شعار وحدت و رأفت، در جسم روحانیون خودفروش تورکمن در آمده، در کنار پاسداران ظلم قصد جان بهترین فرزندان ما را کردند و توانستند تا اندازه ای به مقصد شوم خویش رسیده جنبش حق طلبانه مان را چند صباحی به تعویق بیاندازند ولی هوشیاری و آگاهی فرزندان تورکمن تمامی پلان ها و برنامه های غاصبان را زیر و رو میکند و شب و روز در پی آن هستند و تلاش میکنند تا پادزهری برای سم مهلک الیناسیون بیابند. و آن چیزی جز خودآگاهی ملی، بازگشت به خویشتن خویش، و اینکه یافتن جواب به سئوال بزرگ "من کیستم" هستند. اندیشمند آلمانی برتولت برشت می گوید

ای دوست از پرسیدن شرم مكن. نگذار كه با زور پذیرنده ات كنند

خود به دنبال اش بگرد. آن چه را كه خود نیاموخته یی فرض كن كه نمی‌دانی"

و اما فراموش نکنیم که سکه دو رو دارد. آمرین همیشه سیاستهای خویش را توسط عاملین محلی خویش به اجرا در می آورند. اگر تا دیروز این سیاست با دست افرادی همانند ملا سؤیون نایب نیازی (استوار تورکمن)، ملجان خان (هم رکاب سرهنگ حکیمی) و سیاسیونی چون محمد آخون ها بعدها آنناقلیچ آخونها... پیش برده شده، امروزه در اشکال مختلف، با امکاناتی گسترده توسط غلامان حلقه بگوش محلی اجرا میگردد. اکنون این سیاست دارد میوه خویش را میدهد. چرا که از کودکستان گرفته تا منازل، در کوچه و خیابان اکثرا به زبان کسانی صحبت میشود که قاتل زبان مادریشان هستند. ضرب المثل معروف "پالتانگ ساپی اؤزۆمیزدن" را بخاطر بیاورید که وقتی تبر بجان درختان می افتد، به نزد درخت پیری رفته علت را جویا میشوند، درخت پیر به درختان جوان می گوید: "برید نگاه کنید حتما یک چیز آن (تبر) از خودمان است". دیدند دسته تبر از چوب است

بهرحال این عوامل می تواند کمک اولیه ای باشد برای شستن و دفع زهر الیناسیون:

اول: مطالعه عمیق در فرهنگ و تاریخ ملی خویش و یافتن جواب در مقابل کنایه های دشمن. –اویانیش

دوم: ایجاد احساس غرور ملی و بزرگ کردن ارزشهای فرهنگی خویش در هر مکانی و مجلسی- غالقینیش)

سوم: یافتن نقطه ضعفهای دشمن و باز کردن زبان برای انتقاد از آنها - گؤرِش

سخنم را با شعری از شاعر ملی مان مختومقلی به پایان می برم:

"مختومقلی غاریپ گؤونین بای ادیپ،

قاناحات اۆلکه سین بندی جای ادیپ،

هر کیم اؤز یارین دوغان آی ادیپ،

آیین گؤزلأر، باشغا آیا سراتمز."

دردلی

Bidiriş

Paltak gepleşigine çagyryş
UNPO hakynda yaziji Dr. Zia Sadr çykyşedip gürrüng berjek

Güni : yekşenbe, 15.08.10, (24-05-1389 sh.)

Wagty : sagat 13 (Toronto), 20 (Türkiye), we 19 (merkezi Awropa) da başlanyar.

Yeri: Türkmen sazly gürrüngdeşlik atly Paltalk otagy

Adres: Paltalk,- all rooms- Europe- Germany- Turkmen sazly gurrungdeshlik.

Adminler topary 2010-08-15

                                                ---------------------------------------------

دعوت به سخنرانی وگفتگو درپالتاک

این گفتگو، برای دامن زدن به بحث برسر سازمان ملتها وخلقهای بدون دولت، و نقش آن درمبارزات ملتها وخلقهای محروم از حقوق اولیه در مبارزه برای کسب حقوق از دست رفته ی خود.

کوشش در راه گسترش آگاهی از سازمان ملتها وخلقهای بدون دولت به عنوان یک نهاد بین المللی مدافع حقوق اقلیتهای ملی ، تلاشی ضروری در راه پاسخگویی به الزامات زمان است.

برای سخنرانی وگفتگو، آقای دکتر ضیا صدرالاشرافی دعوت شده وچند نفر اهل مطالعه و تحقیق نیز داوطلب شرکت فعال شدند.

ازعلاقمندان به شرکت وهمکاری، دراشکال طرح سوال، اظهارنظر، وغیره به گرمی استقبال شده، وقت کافی داده خواهد شد.

زمان: یکشنبه 15 آوگوست 2010 - 24 مرداد 1389، ازساعت 19 بوقت اروپای مرکزی، ساعت13 بوقت تورنتو،

مکان: اتاق پالتاکی "تورکمن سازلی گوررونگ دشلیک"

أدمین لر توپاری

15 آوگوست 2010 – 24 مرداد 1389

از آرشیو ما- یاد شهدایمان گرامی باد

یاد شهدای راه رهایی خلق تورکمن گرامی باد

در تابستان سالهای ۱۳۵۹ و ۱۳۶۰ بهترین فرزندان مبارز و انقلابی خلقمان عبدالله قزیل، حاللی حاللی زاده، مردگلدی بیدار، گورگن بهلکه، حمید فرجاد، ارازمحمد بصیری، ابراهیم ندیمی... به جوخه های اعدام سپرده شدند. ضمن گرامیداشت یاد این قهرمانان راه آزادی ملت تورکمن گوشه هایی از جنایات رژیم ج.اسلامی را که از آرشیو کانون فرهنگی-سیاسی خلق تورکمن و دیگر نشریات گردآوری شده را نشان می دهیم. باشد تا یاد و خاطره آنان تا ابد در خاطره ملت ما فروزان باد!

 

حالقیمیزینگ مردانا اوغوللاری أنین گوکلانی (ساغدا) و آرازمحمد بصیری (آرچا)0
 گرامی باد یاد  أنین مبارز انقلابی تورکمن، قهرمان شکنجه گاههای رژیم ج. اسلامی و آرچای سترگ!
آنه گلدی گوگلانی (أنین) این مبارز راستین در سال ۱۳۶۲ پس از تحمل شکنجه های وحشیانه به جوخه اعدام سپرده شد

 چگونھ یک نوجوان ترکمن در روز روشن و در وسط خیابان لینچ شد!

غروب روز دوشنبھ ٢٢ بھمن ١٣۵٨ گروھی از اھالی ترک آباد گنبد دھان بھ دھان خبر می دھند...» - کھ یک نوجوان ترکمن هفده ساله را گرفتھ اند، حدود ھزار نفر از اھالی تحمیق شده جمع می شوند.

جوان ترکمن بھ نام بھروز آخوندی را با کتک می آورند. او مرتب می گفت: " نأمھ وریانگیز، نأمھ، نأمھ، وریانگیز؟ (چرا می زنی؟ چرا می زنی؟ چرا چرا میزنید؟)

یک نفر بنام کیھان ستاره سراب یک تیر بھ ساق پایش زد و گفت: "راه برو" او نتوانست و زمین خورد. از درد بخود می پیچید. آنگاه بھ ران و شکمش شلیک کرد و در آخر بھ سر و صورتش رگبار بست. بعد از کشتنش شکم جسد را با سرنیزه پاره کرد و برای اینکھ مردم را تھییج کند گفت: "بیائید جسد را رو بھ قبلھ عمر کنید." و در این حال چند نفر دیگر جسد را گرفتھ و بھ این طرف و آن طرف روی زمین می کشاندند. در این حالت یک نفر بھ جسد نزدیک شد و در حالیکھ دستمال گردن ترکمن را نشان می داد گفت: "ببینید، کمونیست است، دستمال قرمز دور گردنش دارد."

در جریان این قتل فجیع یکی از ھمکلاسی ھای ترک این نوجوان ترکمنی سعی کرد از جریانات عکس بگیرد کھ با عکس العمل شدید پاسداران مواجھ شد و دوربینش را از او گرفتھ و شکستند، او فریاد میزد: "این بچھ ترکمن ھمکلاسی من بود.( روزنامھ "(کار" ارگان سازمان چریکھای فدایی خلق ایران. اول اسفند ١٣۵٨ شماره ۴٧

 دکتر شهنازی

*****************************************************

آرقالار- يعقوب کورت- مراد

يعقوب تجلی بردباری يک انسان در شرايط سخت بود. در بندر ترکمن دستگير و به زندان گرگان انتقالش دادند. شکنجه های وحشيانه برای او مرزی نداشت. همه اسرار گروهش را از او می خواستند. يعقوب از رفقای چريک های فدايي خلق ايران (گروه اشرف دهقانی - محمد حرمتی پور ) در منطقه ترکن صحرا موسوم به آرقالار (برگرفته از نام قربان شفیقی) بود. جرمش مسئوليت نظامی در جنگ های اول ودوم گنبد ، اعزام نيرو به کردستان و جنگل های آمل بود. در مقابل هر سئوال بازجو پاسخ نه ! جواب يعقوب بود. هر نوع شکنجه ای را روی وی امتحان کرده بودند اما از او هيچ اطلاعاتی بيشتر از آن چه رو شده بود تنوانستند بدست آورند. يعقوب در پاييز ۱۳۶۱ همراه با تعدادی ديگر از زندانيان در گرگان به جوخه اعدام سپرده شد. از وب لاگ ایل گرک

این هم گوشه ای از فعالیتهای انقلابی یعقوب و رفقایش در راستای احقاق حقوق ملی ملت خویش و افشای جنایات رژیم

 

ياد یعقوب کورت و دیگر شهدای راه آزادی ملت تورکمن گرامی باد

******************************************

اؤلۆمینگ بأری یانیندان غایدان جبار پانگ- ینگ یادلاماسیندان

١٣۵٨- نجی یئلینگ فروردین آیی نینگ ١۵- ینه حکومت بیلن تورکمنلرینگ آراسیندا آتیشیقلاری یاتیرماق اوچین بیر ایلالاشیغا قول چکیلدی. بیز شوندا سنگرلریمیزده قاراویلچیلیق چکیأردیک. مرکزیمیزدن تلفن آرقالی بیزه بویون بولوپ، یاراغلاریمیزی گلجک حاربیلارا برمگمیزی آیتدیلار. من و یولداشیم بریلن بویروغی یرینه یترمکچی بولانیمیزدا، حاربیلار بیلن گلن شخصی اشیکلی ساقغاللی لار، بیزی زور بیلن ایلتر- سیلتر ایدپ باشلادیلار. من یاراغیمی برمزدن اوزال، بولارینگ پأللری نینگ پوچدیغینی آنگیپ، اولارا یرلرینده غیمیلدامانی دورماغینی آیتدیم، یؤنه باشغا بیری آرقامدان گلیپ، بیر زات بیلن کللأمه اوروپ سنگسیره تدی، سونگرا الیمیزی دانگیپ، اؤزمحله لرینه آلیپ گیتدیلر. بیز اولارا: «یاراشیق ایلالاشیغا قول چکیلدی، سیزینگ بیز بیلن بئیله حرکت اتمأگه حاقینگیز یوق» دییدیک. اولار مـونگا غارامازدان بیزی اوروپ حـورلادیــلار. تؤوه رکـده یؤرن بیرنأچه یاش اوغلان- دا بیزه دوپولیپ، دپـیپ اوغرادیلار. اوزاقـداقیلار داشلایاردیلار. یولداشیمینگ کله سی یارالیپ، غان آقـیپ اوغرادی. سونگرا بیزی آتیپ اؤلدۆرملی دیین قارارا گلدیلر.

کوممت ینگ داشیندا اله دۆشن اسیرلری آلیپ، اؤلدورمک اوچین ٣ سانی میدانی بللأپدیرلر. اولاردان ایکیسی نینگ دولودیغی مألیم بولاندان سونگ، بیزی ٣- نجی میدانا آلیپ گیتدیلر. ماشیندان دوشوردیلر، گؤزلریمیزی دانگدیلار. اولار بیزه: "اون أدیم یؤرأنگ "دییدیلر. بیرنأچه أدیم یؤره مأنکأک، حکومتینگ یاراغلی آداملاری بیزه اوق یاغدیریپ باشلادیلار. من گؤزۆم دانگیغیلی- دا بولسا بیرآزجیق داش- تؤوه رگیمی گؤریپ بیلیأردیم. آتیلان اوقلارینگ بیریسی یولداشیمی نینگ کله سینه دگدی، اول پاخیر شول یرده جان بردی، من بیر بادا اؤزۆمی یره آتدیم، بیر اوق قولوما دگدی، اوقونگ ضارباسیندان بیر گزک داشیما تیرلندیم، ایکینجی اوق- دا الیمه دگدی، قولومینگ سۆنگکی اۆزۆلدی. سونگرا ۵ مترلیکدن آتیپ باشلادیلار، ۲۰-أ قولای اوق یاغدیردیلار، اولاردان بیریسی قورساغیمینگ اته گیندن، ایکیسی بیلیمدن، ایکیسی- ده گرشیمه دگدی. غانحورلار منینگ دیردیگیمی بیلیپ، آیاقلارینداقی پوتین لری بیلن ایچیمه دپیپ، دیشلریرینی غیژیردادیپ، غارنیمی دپه لأپ ایچه گیمی چیقارا گتیردیلر. شوندا هوشومدان گیدیپدیرین. اولار منی اؤلدی دییپ اؤیدیپ، تاشلاپ گیتدیلر.

من سۆیره نیپ، بیر یردن اؤتـۆپ باریان ماشینا ال سالغادیم، اولارام منی گؤریپ، کسل حانا یتیشدیردیلر. دکترلر منی عمل اتمکدن چکینیأردیلر، اولار باردی- گلدی اؤلسه، اؤنگوندن گرک بولان کاغیذا قول چکیلمگینی ایسله یأردیلر. کسل حانآ بولسا تورکمنلری قویبرمه یأردیلر. غاراض "آدام یوق" دییپ بهانا ادیأردیلر. من بو یاغدایا دۆشۆندیم. ساغ الیمی نینگ سۆنگکی دؤویلنی اۆچین، سول الیم بیلن کاغیذا قول چکدیم. سونگرا منی عمل اتدیلر.

اوقلارینگ بیریسی یۆره گیمی نینگ یآنجاغازیندان گچیپدیر، باشغا بیر اوق بولسا بیریاریم سانتی متر ایچگی مینگ کسلمگینه سبأپ بولوپ، یئنه بیری سول اؤیکه نی مینگ کسیلمگینه، غاپیرغالاریمی نینگ دؤویلمگینه آلیپ گلدیلر.

دؤرت گۆندن سونگرا کوممت دینگ کسل حاناسیندا اؤزومه گلدیم. یرلی و داشاری یورت ژورنالیستلر منینگ بیلن مصاحبه اتدیلر. اولار منینگ دیری غالاندیغیما گنگ غالدیلار. سونگرا منی تهرانه آلیپ غایدیپ، اول یرده بجریش ایشیمه دوام اتدیردیلر. حأضیر ساغ-آمان یاشاپ یؤرین، یؤنه یۆره گیمده دۆون آرزولاریما یتمک اۆچین یئنه- ده من بار. (از کتاب زندگی و مبارزه خلق ترکمن. نشر کانون فرهنگی و سیاسی خلق ترکمن)

بیهوده نیست که گفتند "گذشته چراغ راه آینده است" ما با درسگیری از روحیه قهرمانانه این دلاور مردان با عزمی شکسن ناپذیر راه شکوهمند آنان را ادامه خواهیم داد.

هواداران کانون فرهنگی- سیاسی خلق تورکمن
*********************************.

ضمنا خوانندگان گرامی با مراجعه به سایت زیر می توانند برخی کتابهای تاریخی، سیاسی و اجتماعی مربوط به تورکمنها را مطالعه فرمایند.

http://www.tabarestan.info/book/index.html

کتابهای نظیر:

جنبش رهایی بخش ترکمنها- همت آتایف

تاریخچه پیدایش خلق ترکمن

زندگی و مبارزه خلق ترکمن. کانون فرهنگی و سیاسی خلق ترکمن ؛ ستاد مرکزی شوراهای ترکمن صحرا

سفرنامه آرمنیوس وامبری به آسیای مرکزی

تاریخ سیاسی و اجتماعی ترکمنها

آشوراده و هرات دو کمینگاه استعمار. ابوالفتح وثوق زمانی

استر آباد نامه. به کوشش مسیح ذبیحی.

دعوت. گوشه هایی از زندگی مبارزاتی مختومقلی فراغی شاعرنامی خلق ترکمن. قربان دردی قربان صحت اف. ترجمه ایل گویجی

سفرنامه مازندران. رضا پهلوی

سفرنامه دیار ترکمن- بکوشش حسین صمدی

قیام افسران خراسان. ابوالحسن تفرشیان (وقایع مراوه تپه در سال 1324)

مخابرات استرابد- دو جلدی

آرشیو نشریات ایل گویجی، ایل- گون، ترکمنستان ایران، گنگش، تازه یول، خبرنامه چریکهای فدایی- مازندران،

***

اسناد تاریخی

اسنادی از همکاری دول روس و ایران در سرکوبی و قتل عام تورکمنهای گوک دپه

در ژانویه ۱۸۸۱ ارتش روسیه تزاری بسرکردگی ژنرال اسکوبلف به سرزمین تورکمنها هجوم کرده تورکمنهایی را گناهی بجز مقاومت در برابر اشغالگران و دفاع از خانه و کاشانه خویش دفاع نداشتند را وحشیانه به قتل می رساند. در این هجوم وحشیانه بیش از سی هزار نفر از مردم تورکمن شهید گردید.

در این فاجعه وحشتناک و قتل عام تورکمنها، دولت روسیه از همکاری بی دریغ ایران نیز بی بهره نماند. سفیر روسیه و دیپلوماتهای این کشور در ایران از خوانین کـُرد قوچان و بجنورد نیز خواهان حرکتهای غارتگرانه علیه تورکمنهای آخال میشود. اسکوبلف در ۲۰ ژوئن ۱۸۸۰ به نماینده روسیه تزاری در تهران طی نامه ای چنین گزارش می دهد:

" ما سرزمین تورکمنها را تا منطقه گوک دپه زیر هجوم روزانه خود قرار می دهیم، اگر کردهای خراسان نیز مناطق مابین گوک دپه و آشغابات را مود هجوم قرار دهند زودتر به مقصدمان خواهیم رسید. مسئله مهم زدن ضربه به ذخیره های آذوقه و کشتزاران آنهاست که باید آتش زده شوند، رمه های آنها باید تاراج شوند. هرچه دامنه تهاجم زیادتر باشد بهتر خواهد بود و ما کردها را با باروت و گلوله پشتیبانی خواهیم کرد."

شجاع الدوله رهبر کردهای قوچان که در ایام هجوم اسکوبلف

در سرکوبی تورکمنها با وی همکاری کرد. از کتاب جنگ در سرزمین تورکمن اثر گرودوکوف

سفیر وقت روسیه تزاری در ایران زینوویف در دیدار خویش با ناصرالدین شاه، از وی می خواهد که بدون مطلع شدن انگلیسها، تهران تجهیزات و تدارکاتی جهت حمل وسائل نظامی به ارتش اسکوبلف بفرستد.

بعد از سقوط گوک دپه که در واقع نقطه عطفی در تاریخ اشغال این سرزمین توسط روسها می شود، ناصرالدین شاه هیئتی را به پطربورگ فرستاده شادمانی خویش را از کشتار تورکمنها ابراز کرده این "فتح" روسیه را با دادن هدایای گرانقیمیت تهنیت می گوید. گزارش این سفر بصورت کتابچه ای تحت عنوان "سفرنامه روسیه برای تبریک فتح گوک تپه" به شماره 733 در کتابخانه ملی ایران نگهداری میشود.

پادشاه ایران ضمنا بمناسبت "فتح" آخال فرمانی صادر کرده به تمامی نمایندگان سیاسی و نظامی روسیه که در ایران کار میکردند "نشان همایونی" اهدا می کند. در این باره سندی "سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران" را که تحت عنوان "اهدای نشان همایونی به خدمتگزاران روس در عهدنامه آخال" به شماره ۲۹۶۰۰۳۱۸۶، محل آرشیو ۸۱۲- ب.آ به ثبت رسیده را می آوریم:

در سند تاریخی فرمان ابلاغ نشان همایونی به صاحب منصبان وزارت خارجه دولت روس کارگزاران درجه اول، دوم، سوم و چهارم داده میشود. در میان آنها کاخانوسکی کنسول روس در استرآبد نیز است. تاریخ سند 1299 قمری. 

            

در سال ۱۹۱۶ قیام تورکمنهای اترک-گرگان علیه قشون متجاوز روسیه بسرکردگی مادریتوف آغاز می شود. تورکمنها به مقامات ایرانی اجازه وارد شدن به سرزمین خویش را نداده خواهان استقلال میشوند. دولت ایران این بار دست به دامان روسیه شده و کمکهایی که به آنها در "فتح" گوک دپه کرده را متذکر شده، خواهان سرکوبی تورکمنهای گرگان می شود.

"مضمون ترجمه تلگراف رمز حضرت اجل امجد افخم امین السلطان وزیر دربار و داخله و غیره که بفرانسه ترجمه و بوزارت امور خارجه روس ابلاغ شد

البته دولت بهیه روسیه همراهیهای دولت علیه{ایران} را در وقت لشکرکشی آخال و غیره نشان داده و همچنین وعده های خود راکه در مقابل آنهمه همراهیها که سرحدات را همیشه منظم و آسوده نگاهدارد فراموش نکرده است."

ما باز هم بمنظور روشن ساختن تاریخ معاصرمان اسنادی از این دست را خدمت خوانندگان ارائه خواهیم نمود 

آقمیرات گورگنلی 

گچمیشینی اونودانینگ گلجگی بولماز- تاریخ

آکادمیک بی بی پألیوانووا

تـۆرکمنیستانینگ تاریخی حاقیندا اویلانمالار

سووت ایمپِریاسی نینگ باقنالیغا اؤورن رسپوبلیکالارینا بولان غارایشی.

(نیکیتا خروشچووینگ تـۆرکمنیستانا ساپاریندان آجی یاتلامالار)

0(کیچیجیک اپـیزود)

تـۆرکمنیستانینگ حالقی تـۆرکمنیستانینگ غاراشسیز دؤولت حؤکمۆنده ایقرار ادیله نی نینگ بیر ییللیق بایرامینی اولی دابارا بیلِن بِللاپ گچدی. بیزینگ یوردومیزینگ غاراشسیز دؤولته اؤورۆلمگی نینگ تاریخی، اقتصادی، سیاسی، مدنی و روحی اهمیِتی أگیرت اولودیر، مونگا دولی صوراتدا چونگنگور دۆشۆنمک اۆچین واغت گرک، غازانیلان دؤولت غاراشسیزلیغی نینگ غادیرینا حاص هم چونگنگور دۆشۆنیـلر یالی، اونگا اؤز سؤزۆمی آیتماق نییِتی بیلن من شو ماقالا بیلِن چیقیش اتمگی ماقول بیلدیم

ساغدان: بالیش عوض اوف- خوشچف

ن، س، خروشچوف س س ک پ م ک- نینگ پرِزیدیومی نینگ باشلیغی وظیفه سینده ۱۹۶۲- نجی ییلینگ سِنتیابریندا تـۆرکمنیستانا گلدی. اول واغت بالیش عؤوضوف ت ک پ م ک- نینگ بیرینجی سِکرِتاریدی و سویوزینگ اینگ بِلند مِرتِبِلی یولباشچیسی نینگ یانیندا بیله بولیاردی. اولار ۱۹۶۲- نجی ییلینگ ۳۰- نجی سِنتیابریندا تـۆرکمنیستان علیملار آکادِمییاسینا گلدیلِر. بیزی، یاغنی دینگه علیملار آکادِمییاسی نینگ آغضالارینی حأضیرکی گئولوگییا اینستیتوتی نینگ زالینا یئغنادیلار، سِبابی اول واغت دینگه شو اینستیتوتینگ جایی سالنیپدی، تـۆرکمنیستان علیملار آکادِمییاسی نینگ شول واغتقی پرِزیدِنتی شاجا باتیروف دوشوشیغی آچیپ، حورماتلی میخمانا خوشامای سؤزلِری آیتدی، آکادِمییا بارادا غیسغاچا حابار بِردی. اول ۱۹۴۸- نجی ییلینگ آغیر غینانچلی یِر تیترِمِسیندِن سونگرا۱۰ ییلدان غووراق واغت گچِن هم بولسا، انتِک علیملار آکادِمییاسی نینگ اساسی علمی- بارلاغ اینستیتوتلاری نینگ جایلاری نینگ سالنیپ باشلانماندیغینی آیتدی.

سونگرا ش، باتیروف شیله رأک أهِنگده گۆرلدی

شاجا باتیروف

— غورلوشیق بیزینگ اۆچین اساسی چؤزۆلمِلی مسئله لرینگ بیریدیر، علیملار آکادِمییاسی دؤرالی بأری انتِک۱۰ ییل هم گچِه نوق، علمی ایشگأرلِرینگ سانی اؤران آز، اولاری اوزالی بیلِن مرکزی علمی- بارلاغ اینستیتوتلاری نینگ دوکتورانتوراسیندا و آسپیرانتوراسیندا تاییارلامالی، علمی ایشگأرلری تاییارلاماق و اولارینگ اشتاتینی کؤپِلتمِک تـۆرکمنیستانینگ علمینی اؤسدۆرمِگینگ اساسی مسئله سی بولوپ دوریار، بو واجیپ مسئله لرینگ چؤزۆلمِگینده بیز بِِلند مِرتِبِلی میخمانینگ کؤمِگینه مأتأچدیریس — اول ن، س، خروشچووا یۆزلِنیپ: — "سیزینگ تـۆرکمنیستانینگ علیملار آکادِمییاسینا گلمِگینگیز بو مسئله لرینگ چؤزۆلمِگینه اولی یاردام اتجِکدیگینه اینانیاریس، اؤزۆمیز بولسا سیزینگ، بیزه غـویان حورماتینگیزی و اینامینگیزی اؤدأریس" دییدی.

ش، باتیروف سؤزۆنی غـوتاران دِسسینه، ن، س، خروشچوف آصیل هیچ کیمی گپلِتمأن، سِن- ده یوق، من- ده دییلیشی یالی، یِریندِن تارسا توردی- دا گؤس- گؤنی جۆبۆلرینی چؤوۆریپ: "اینحا گؤریأنگیزمی، اولارینگ ایچی بوش" دییدی.

بِلند مِرتِبِلی، دۆنیأده اینگ بِییک یِنگیلمِز دیییلیأن دؤولتینگ اینگ بِلند یولباشچی سینینگ بو بولشی بیزی گنگ غالدیردی. اۆستـۆمیزدِن غاینان سوو غویلان یالی بولدوق.

شول گۆنۆنگ اؤیلأنی تـۆرکمنیستانینگ یوقاری سووتی نینگ دِپوتاتلارینا ت ک پ م ک- نینگ آغضالارینا آشغابادینگ "قولخوزچی" استادیونیندا ن. س. خروشچووینگ گلمِگینه باغیشلانیپ گچیریلجک میتینگه بارمالی دییدیلِر. بیز اونونگ اۆچین غورالان تریبونانینگ ساغ طاراپیندا اوتوردیق. اؤنگۆندِن تاییارلانیلان سِناریی بویونچا، یاشلارینگ- ایشچیلِرینگ، قولخوزچیلارینگ آدیندان۳ آدام چیقیش اتدی. شول زامانانینگ دأبی بویونچا اؤزلِری نینگ چیقیشیندا اؤنگۆندِن ماصلاحاتلاشیلان حایسی- دا بولسا بیر مسئله بویونچا اولار بِلند مرتِبِلی میخماندان کؤمِک سورادیلار. سونگرا ن. س. خروشچوف میکروفونینگ یانینا گلدی. اول اؤز چیقیشیندا شیله دییدی: "اینحا، سیز حورمات غویوپ، مندِن دیلِگ ادیأرسینگیز،امما سیز ایندی کیچیجیک چاغاجیق دأل، سیز ایندی یِتیشیـپسینگیز، دیش یاریپسینگیز،اگر سیزه گؤوسۆنگی توتدورسانگ، سیز اونی اممأن، دیشلأپ غوپارارسینگیز آخیرین، ایندی سیز اؤزۆنگیز اکلِنجک بولونگ" دییدی.

میتینگده اوتوران آداملارینگ حۆنگۆردیسینه یِر غوزغانان یالی بولدی، یانیمدا بیله ایشلِشیپ یؤرِن دِنگ-دوشلاریم "اگر بیزینگ ۳ طبیغی بایلیغیمیزینگ دینگه بیری اؤز ایغتییاریمیزا بِریلسه، گۆنۆمیزی گؤرِردیک" دییدیلِر

"تـۆرکمنیستان" غازیتی 92/ 13 - نویابر

ماقالانی روس حاطیندان عاراپ- پارس الیب- بیی سینه گچیریپ، اونی غایتادان ییغان هم صوراتلار بیلن بزأن:

آقمیرات گۆرگنلی

علمی

ترجمه یک اثر جالب علمی

اخیرا آقای دکترمحمد امین کنعانی استادیار گروه علوم اجتماعی دانشگاه گیلان اثر تحقیقی جامعه شناس معروف ویلیام آیرونز تحت عنوان:

The Yomut Turkmen:
A Study of social organization among a Central Asian Turkic-speaking population

را به زبان فارسی ترجمه کرده است. اصل این کتاب در سال ۱۹۷۵ توسط دانشگاه میشیگان به چاپ رسیده بود. چون ترجمه کتاب فوق در دست ما نیست با بخشی از مقدمه این کتاب خوانندگان خویش را آگاه می سازیم

ویلیام آیرونز

و.آیرونز در این مقدمه از تحقیقات خویش در میان یموتها در سالهای ۶۷- ۱۹۶۵ و نیز از سفر دومش به منطقه شمال گنبدقابوس در سال ۱۹۷۰ خبر می دهد. او از کمک افرادی نظیر مردم شناس معروف ایرانی دکتر هوشنگ پورکریم، مسئول تحقیقات مردمشناسی محمد خلیق، احسان نراقی و نادر افشار نادری و همچنین مسئول سپاه صلح آمریکا در گنبدقابوس دکتر برکلی مور تشکر می کند. "گرچه گمان نمی کنم آنان هرگز این جملات را بخوانند ولی صمیمانه از مهمان نوازی مردم آجی قویی تشکر می کنم مایلم اضافه کنم که مهمان نوازی شان، آداب و سنن شان و نحوه زندگی شان مرا متحیر ساخته است."

This monograph is based on field research conducted among the Yomut Turkmen in 1965-67 and 1970. Most of the material presented here was contained in a doctoral dissertation submitted at the University of Michigan in 1969.
By far my greatest debt of gratitude is to the Turkmen of Ajl Qui. Although I doubt that any of them will ever read these words, I would like to say that they lived up to their tradition of hospitality to outsiders in a manner that won my admiration. Among the many others to whom I am grateful are the following: Hushang Purkarim of the Ministry of Culture and Fine Arts, Office of Anthropological Research, Mahmud Khaliql, Director of the same office, Ihsan Naraghl, then Director of the Tehran University Institute of Social Studies and Research..

عکسهایی از کتاب تورکمنهای یموت

با تشکر دوستمان آتیلا که نخستین بار ما را از ترجمه چنین اثر علمی آشنا ساختند. برای اطلاع بیشتر به این آدرس مراجعه نمایید.

http://turkmensahramedia.net/q/q_ffar.php?ffar_id=58

آ.گورگنلی

جادیلانان ملت- ارته کی

جـــاديـلانــان ملت

بيرى بار ايدى، بيرى يوق ايدى، قاديم اييأملرده تانگریدان باشغا ماوى آسمانينگ آستيندا، جـنتـته منگزش توركمن ايلينده عاديل بير سلطان بار ايدى. اونونگ اركين ديين بير اوغلى بار ايدى. بو اوغلان باتير هم پأليوان بير ييگيت بولوپ يـتيشیأر. گپلأنده ايل آغزينگا آنگق بولاردى، يؤرأنده دابانيندان اوت چيقاردى، ناغـرا دارتاندا داغلار تيترأردى. آرســلان يوره كلى اركين، آغزىبير ايلاتينگ ساياسيندا دوشمانلارينا گون برمأن، اييـنلرينى آوى، گه ينلرينى ماوى، گونديزلرينى گيجه ادردى.

گونلردن بير گون، ظاليم طايپانینگ آق ساقغاللارى، ملا- مفـتى لرى بير يره اۆيشۆپ، اركينينگ مأحنـتيندن دينماق اوچين كل كله¬لرينى غاشاشيپ، ساقغاللارينى يولارا گتيريپ، آغير اويا باتيپ، دوزاق قوراماغينگ يوللارينى آغتاريپ باشلايارلار. ماصلاحاتا اويشنلرينگ آراسيندا پارسخان- دا باردى. اونونگ سويجى ديللى گؤركانا غيزى باردى. آخرى بيريسى: "پارس حان! سن غيزينگـى اركينه برجك دييپ اونى غالا چاغير، شو يرده هم اونونگ باشينى كس، شئيله اتمِسک باشغا چأره يوق" دييدى. بو ماصلاحاتى همه لر ماخوللاديلار.

پارس حانينگ نأچه يئلدان بأرى أره باريپ بيلمأن، باريپ ياتان گلشيكسيز، ديشلرى چۆيرأن، ساچلارى دۆشن «شوون» ديين بير غاررى غيزى بار ايدى، اينه شول غيزى اركينه برمگـى نيت اديأرلر.

ارته سى پارس حان دؤرت يانا چارپار گؤنده ريپ، غالاما- غالا سؤكدوريپ: "پارس حانينگ آوادان هم گؤزل بير غيزى بار، اول كيمى حالاسا، حان غيزينى شونگا برجك، هم-ده اونى اؤز ميراث دۆشرى، يرينه پادشاه اتجك" دييپ جار چكديريپ، آلا- قالماغال توروزيار. شوون ينگ بولسا چۆيريك ديشلرينى تايى گؤرولمديك هينجى صادافلار بيلن بجرديپ، ساچلارينى آتينگ غويروغى نينگ غيللارى بيلن اؤريپ بزه يأرلر، آدينى هم شوو دان « فارسيا» اويتگديأرلر.

گونلرده بير گون ايديپ- بئيديپ، اركين بگـى، پارس حانينگ غالاسينا گتيريأرلر، آياغى نينگ آستينا اينگ آوادان حالى لارى دۆشه يأرلر. يوماقچى سويتارلار اركينى اؤويپ، "بولار يالى ييگيده قيرق قيز قوربان بولسین" دييپ يانگسيرايارلار. اركين بگ غالادا گؤونى نينگ ايسلأن كه يـپـينى اديپ، اييپ-ايچيپ، ذوق- صاپا سوريأر. اما يانى بيلن اؤز ايليندن گتيرن چؤركدن گۆنده بير دؤوم ايمگـى- ده اونوتمازدى. پارس حانينگ غالاسينا غايتمازدان اؤنگ آتاسى اركينه: «اوغلوم، بو چؤرك سنى پارس حانينگ پـيس نيـتيندن غورار، اول سانگا تۆكنمز هم ينگيلمز گويچ بره ر» ديیـپدى.

ايندى حابارى كيمدن آلايلی، اركين حانينگ ايليندن آلايلى.

اركين باتيرينگ يورتدن چيقيپ گيده نينى اشيدن اورس حان در حال پارس حانا چاپار يوللاپ، اركين بگينگ يوردينى تالاپ ياغمالاماق اوچين آماتلى پورصاتينگ گلنديگينى آيديار. بولارينگ ايكيسى ايكى ياندان اركين بگينگ توپراغينى تالاپ، ايل-اولوسى غيريپ، مال- غارالارینى تالاپ، گلين- قيزلارينگ ساچلاريندان سويرأپ يسير اديپ آليپ غايديارلار و ارکین حانینگ يوردى اؤز آرالاريندا پايلاشيارلار.

ماقصادينا يتن پارس حان، بگنجيندن دونونينا سيغمان، اولى طوى توتوپ، اينگ سونگك دوستلارينى، باشدا اورس حانى طويا چاغيريار. اول، آيرى يورتلاردان باسيپ آلان، طالاپ گتيرن اولجالاردان نؤكرلرينه بول- بول سرپاى بريأر.

اينه، اورس حان، پارس حانينگ تويونا بو واقعانينگ ايز يانى قوشولوپ دورشودى. اولار شراب دولى بولغورلارينى اؤز ينگيشلرى اوچين غالديريارلار. اورس حان، چين دوستى پارس حانينگ تويونا الى بوش گلرمى؟ اول يانينداقى كيچيرأجيك صانديغينگ ايچيندن هنيز بو گونه دنگيچ گؤرولمه ديك عجاييپ بير توغالاق چويشأنى چيقارياردا: "اينه بو- ده مندن «فارسيا» غيزيميزينگ تويونا ساوغات" دييأر. پارس حانينگ گؤزلرى يئلدير- يئلدير اديپ، حاولوغسيراپ چويشأ الينى اوزاداندا، اورس حان چالتليق بيلن اونونگ اليه قاقيپ: "يوق، جان دوست، بو، آيليغانچ هم حاوپلى ياراغدير، گويچلى پارتلايجيدير، اونى نصيب بولسا اركنينگ يوردينا يومورتغا توغلاپ، اونی دولی ير بيلن يگسأن اتجك گونوميزده اوللاناريس" دييپ، برك سارغايار.

بو آرادا پارس حان هم اونونگ آق ساقغاللاريدير ملا- مفتى لرى اركينى اؤلدورملى گؤنى هم اونى نأديپ اؤلدورمه ليديگينى بلله¬يأرلر. اولار اركين بگـى «فارسيا»نينگ كؤشگينه ايبريپ شول يرده هم جللادلارى گيزلأپ غوييارلار.

غيزينگ گؤشگینه گيرن اركينينگ گؤزى، غوللوق اديپ يؤرن غيزلارينگ ايچينده بير غيزا دوشوپ، هوشی باشيندان گيديأر. شار غاراساچلارى بيلينه دۆشن، هينجى ديشلرى یئلدیران، بادام گؤزلرى پارلان، آلما يانگاقلارى غیپ-غیزیل، جنت حۆیریسی. بو غيز ادیل اؤز ايلينگ غيزلارينا منگزه يأردى. اركين بگ، «فارسيا» دأل- ده حيذماتكأر غيزا طاراپ يؤرأبريأر. مگر بو غيز توركمن ايليندن يسير آلنيپ غالا گتيريلن، آيا سن دوغما من دوغدوم، ديين غيزلاردان توركانه آدلى غيزايدى. شو بادا كؤشگينگ ايچينده گيزلنيپ دوران، اللـرى قليچلى جلادلار اركينه توپوليارلار. توركانأنگ شئيله آودانليغيندان هوش باشيندان گيدن اركين، اونونگ بادلى سس بيلن غيغيرشینا اويانيپ، غالانى جلادلارينگ باشلارينا يومروپ، جانلارنى جأهننمه ايبريأر. اركين بيلن توركانه ويرانا اؤوريلن غالانينگ حارابالارىنينگ آراسيندا گزيپ، پارس حانينگ جان چويشه¬سينى تاپيپ، اونى کول اوورام اديأرلر، شول بادا گينگ بير دروزه پئيدا بولیار، اركين ، توركانأنى آليپ غيراتينا مونيپ، اؤز ايلينه اوغرايار.

اركين اۆز ایلی نینگ دروزه سيندن گيرن بادينا، يورتده انچمه اويتگه شيكليگينگ بولانديغينى آنگيار. بير توپار آدمينگ ايركيلشيپ، بير گؤزلرينى يوموپ، بيرسينى زوردان آچيپ، تيترأن سس بيلن گورلشيأنديگينى، آنگيراق باراسا يئنه بير توپارينگ انتك كيچى بير زادينگ اوستونده بير- بيرلرى بيلن ياقلاشيپ دورانديغينى، غاراوللارينگ بولسا گونألينى دأل- ده گونأسيزى توتوپ آليپ گيديأنديگينى گؤريپ، غاتى گنگ قاليار. انچمه يئلاپ ايل غايغيسيندان باشغا غايغيسى بولمان، شونونگ اوچين- م غايغيسيز آدينى آليپ، عاديلليقدا حؤكوم سورن حان آتاسى نينگ يرينه بولسا «پانگ مراد» ديئن بيريسى نینگ كؤشگه، تاغتا چيقاندیغینی گؤریأر.

ارکین آتاسى نينگ يانينا باريپ، نأمانينگ نأمه¬ ديگينى سوراندا، اول:

" اوغلوم، بيريسى پارس حانينگ و اورس حانینگ غالالاريندان بير بؤله جيك يئلديراويق سويشه گتيردى، هر كيم اونى آلجاق بولوپ جان سره ك بولدى، بير- بيرينى اؤلدورمك دييرسينگمى، شوغولچيليق اتمك دييرسينگمى، بى ناميسچيليق دييرسينگمى، غاراض هر حيل اربتليگه باش قوشدولار. اولارى هرنأچه اوزالقيسى يالى آغـزى بيرجه بولوپ ياشاماغا چاغيرسامام، سوزومى دينگلأن بولمادى. آلداواچ هم حيله گأر وزيريم «پانگ مراد» بو ياغدايدان پئيدالانيپ، اؤزينه هـواندار تاپماق اوچين سويشه¬دن ايسلأنه بير قيـيلچاجيق بريپ، آداملارى جاديلاپ باشلادى، شئيديپ- م يوردينگ تأج- تاغتينا ايه بولدى. ايندى حاچان هم نأديپ بو طلسيمى چؤزيپ، جاديلانان حالقى اويانديريپ بولارقا؟" دييپ، گؤزلريندن بويور- بويور باغير ياشين دوكدى.

ياغدايا گؤز يتيرن اركين بگ غارشيداقى بـييك داغينگ اوستونه چيقيپ، شأهره سراديپ، چونگ اويا باتيار. اول اؤز حالقى نينگ شئيله آغير گونه دوچار بولانديغينا غاتى توقات بولوپ، يوره گـى آغزيندان چيقارا گليپ، غم درياسينا غرق بوليار. شو بادا روحى تنيندن اوچوپ، اؤزى بولسا اوللوقان بير داشا اؤوريليأر.

شوندان گونلر، آيلار، يئللار اؤتيأر. كؤچه دن اؤتۆپ باريان ياشولى انه-آتالار پانگ مرادينگ قاراقوللاريندان حواطيرلانيپ، اوغرينچا : «حانها، قايغيسيز آتاميزينگ اوغلى اركين بگ اوتير» دييپ، بالالارينا داغينگ اوستونده دونگوپ دوران أپت داشى گؤركزيأرلر.

اركين، شو يردن گؤزى ياش، باغرى باش ايلينه سر اديپ اوتير، سر اديپ اوتير...

آقمـيـرات گورگنلى

نــــه به راسیسم

چند شب پیش مسابقه فوتبال جالبی بین دو تیم اسپارتا پراگ و اوستروای جمهوری چک برگزار شد. قبل از شروع مسابقه کاپیتانهای دو تیم پشت میکروفن رفته آرزوهای خویش را بیان کردند. کاپیتان تیم اوستروا خواهان نابودی ایده راسیسم شد. چند نفر نوجوانان نیز با برپا کردن پلاکارد بزرگی که روی آن "نه به راسیسم" نوشته بود از این خواسته دفاع کردند.

راسیسم چه نوع ایده ایست و آیا آن بر ملت ما نیز تأثیر می گذارد؟

 فرضیه ای که بر اساس آن صفت های برجسته و توانائی های انسان ها بوسیلۀ نژاد آنها تعیین می شوند. ایمان به برتری یک نژاد بر نژاد یا نژادهای دیگر، یعنی نژادپرستی، نژادگرائی. (لغتنامه دهخدا)0

ریشه‌های نژادپرستی در عصر جدید به نظریات کنت دوگوبینو نویسنده فرانسوی می‌رسد که آن را در ۱۸۵۳ منتشر نمود. در قرن بیستم بزرگ‌ترین حامی نژادگرایی هاستن استوارت چیمبرلین نویسنده آلمانی انگلیسی تبار بود. معروف ترین دولت‌های نژادپرست سده بیستم حکومت نازی رایش سوم در آلمان، حکومت فاشیست ایتالیا و آپارتاید آفریقای جنوبی به شمار می‌روند. (ویکی پدیا)

بعداز جنگ جهانی اول بمنظور بازگرداندن عظمت آلمان، ایده و شعار "نژاد پاک و برتر بودن آریا" به میان آورده شده شدیدا تبلیغ شد. تعدادی از دانشجویان ایرانی نظیر کاظم زاده ایرانشهر و حسن تقی زاده... که به خرج دولت تورک قاجار به اروپا فرستاده شده بودند این ایده به رضاشاه تزریق گردید. عوامل رژیم فاشیستی هیتلر در ایران بمنظور نفوذ در ارگانهای بالای حکومتی بشدت برابری نژادی ایرانی-آلمانی را تبلیغ میکردند. عوامل حزب سومکا (حزبی با مرام فاشیستی) اینگونه تبلیغ میکردند که هیتلر در اصل حیدر است و گرمانی هم در واقع کرمانی. یعنی حیدر کرمانی.

خاک پرستی: یکی از بنیانهای ایده راسیسم خاک پرستی و پرستش خداگونه وطن است. راسیست های وطنی برای به کرسی نشاندن عقیده خود شعری را به فردوسی منتسب کرده و "چو ایران نباشد تن من مباد" را ورد زبانها ساختند. یعنی برطبق این ایده اگر قرار باشد که ایران ویران شود، بهتر استکه هیچکس زنده نماند.

داستان قبر کوروش: در نزدیکی شیراز آرامگاهی استکه که به کوروش نسبت داده میشود، این مقبره شباهت زیادی به قبر سران نظامی یونانی دارد و معماری آن به سبک یونانی است، چرا که قبل از آن در هیچ جای فلات باستانی ایران چنین قبرهایی وجود نداشت. از آن گذشته چرا شاهزاده تومار خانم رهبر تورکهای "سکا" جسد مرد خونخواری چون کوروش متجاوز به سرزمینش را پس از کشته شدنش با احترام به پرسپولیس بفرستد تا با شکوه دفن گردد!

خدا-شاه- میهن نیز یکی از تقلید های ساده و کاریکاتورماب برگرفته از فاشیستهای آلمانی است که "فورر- پیشوا" را در صدر شعارهای سیاسی خویش قرار دادند. شعاری که امروزه بصورت "مرگ بر ضد ولایت فقیه" در ایران دمار از روزگار غیرخودیها در می آورد.

سیاست بریتانیا و راسیسم ایرانی: دولت استعماری انگلستان به منظور چپاول ثروتهای ملی ایرانیان ایجاد دولت مرکزی قدرتمندی را طرح ریزی کرده به کمک عوامل خود نظیر ژنرال آیرونساید علیه دولت تورک- قاجار احمد شاه کودتایی براه انداخت و بعداز آن بکمک جاسوسان خویش نظیر اردشیر و پسرش شاپور جی ایده برتری نژادی آریایی را در سطح وسیعی گسترش داد. دولت انگلستان از ترس گسترش انقلاب مشروطه روسیه توسط انقلابیون قفقازی (آذربایجان)، رضاخان قلدر را به تخت سلطنت می نشاند.

تأثیر راسیسم ایرانی علیه ملل غیرفارس: اگر تا دیروز با چماق نژاد برتر آریایی و "شیرین بودن" زبان فارسی بر فرق ملل غیرفارس ایران کوبیده میشد، اگر تا دیروز با شعار خدا-شاه- میهن و ظل الله دمار از روزگار غیرخودیها در می آوردند، امروزه با تبلیغ ولایت فقیه و امت واحده چنان بر فرق ملل غیرفارس کوبیده میشود که آنها نای برپاخاستن را ندارند.

تبلیغ ایده های راسیستی و اعمال آن در کشورهای دمکراتیک و پیشرفته دنیا ممنوع است. در این باره به یک مثال اکتفا می کنیم:

"تبعيض نژادی مطابق با قانون فنلاند جرم محسوب می شود. مطابق با قانون برابری مثلاً در هنگام استخدام و يا تحصيل ممنوع می باشد. در مورد هيچ كسی نمی توان بر اساس مسئله قوميت و مليت مثلاً در هنگام ارائه خدمات بهداشت و اموراجتماعی تبعيض قائل شد."

ولی در ایران چه در رژیم سابق و چه حالا، ملل غیرفارس افراد درجه دوم محسوب میشدند و می شوند. اختیارات محلی به آنها سپرده نمی شود و اصلا به آنها اعتماد نمی کنند. برابری در یافتن شغل و ارائه مساوی خدمات پزشکی برای افراد متعلق به ملل غیرفارس غیرممکن است. به این سبب می توان گفت ملت تورکمن نیز از راسیسم موجود در ایران رنج میبرد.

در این میان احزاب "مرکزی" با چشم پوشی در مبارزه علیه راسیسم حکومت مرکزی و آپارتاید واقعا موجود اتوریته خویش را در میان ملل غیرفارس از دست داده اند و بیهوده خودشان را احزاب مرکزی قلمداد می کنند، که آنها چیزی جز احزاب و گروههای فارسی بیش نیستند.

حاکمیت که نیز روز به روز از بیداری ملل غیرفارس به هراس افتاده بقول معروف قافیه را تنگ دیده، در سرکوبی مثلا تورکها شعار "ای داد و بیداد که پان ترکیزیم دارد می آید"، "گرگ های خاکستری آذربایجان را فتح کردند"... را براه می اندازد تا ماهیت ننگین خویش را مستتر نماید.

و اما ملت تورکمن بخاطر مبارزه عادلانه و شرافتمندانه اش در راه احقاق حقوق ملی خویش و عدم غارت و چپاول ملل دیگر، عدم ظلم و تعدی بر ملل همسایه اش در فردایی نه چندان دور در دادگاهی که برای احیای عدالت در ایران برپا خواهد شد با پیشانی سفید حضور خواهد یافت و در آن موقع استکه که حال و احوال سردمداران قوم فارس که تاکنون در پشت واژه "ایران و ایرانی" پنهان شده و خود را برتر از دیگران نشان دادند معلوم خواهد شد. بقول شاعر ملی مان مختومقلی:

"قیامت دان بیز سؤز دییدیم بایاقدا       غاراو باردیر یرسیز اورلان تایاقدا

ظالیملار حور بولار غالار آیاقدا    آغلاما سن غاریپ شیرتک بولارسن."

مفسر

مسائل ملی

 ملت تــورکمن عـضو نیسـت

 ازميان ملتها وخلقهای بدون دولت کشور ایران تنها تركها، عربها، كردها و بلوچها عضو رسمی "سازمان ملتها و خلقهای بدون نماینده (دولت) هستند. آدرس این سازمان

 http://www.unpo.org/ 

 سازمانهاى سراسرى اساسا سازمانهاى فارسهاست ومساله ملى نيز مساله‌شان نيست.

چکیده ای از متن سخنرانی آقای محمدرضا دادگر که در سمینار « جنبش دموکراسی خواهی و جنبش ملییتها» در پارلمان ایتالیا بتاریخ سی ام( 30) ژوئن (در دفترحزب رادیکال ضد خشونت) در رم برگزار شد.

شوونیست های فارس و ناسیونالیست های افراطی ایرانی، کثیر المله بودن ایران را انکار میکنند ومعتقدند که در ایران یک «ملت ایران» داریم که زبان مشترک شان وایضا هویت ملی شان زبان فارسی است. اینها ایرانیان را معادل فارسها وفارسها را معادل ملت ایران میگیرند! آنها ملل غیرفارس ساکن ایران را اقلیت های قومی – عشیره ای و«اقلیتهای اتنیکی» مینامند.

ما معتقدیم باید فارسها نیز خودشان را تعریف کنند و نمی توانند بیش از این خودشان را پشت نام« ملت ایران» و«زبان فارسی» مخفی کنند.

فارس ها تنها در فارسستان بعنوان گروه ملی زندگی میکنند ودرآذربایجان وعربستان وکردستان وهمینطوردر بلوچستان وترکمنستان حضورندارند.

ما معتقدیم همه زبانهای اقوام و ملل ساکن ایران باید به رسمیت شناخته شوند و از امکانات برابر برخوردار شوند. یعنی زبان هر قوم و ملتی در مناطق زیستشان رسمی و آموزش به آن زبان اجباری گردد و زبانهاى ترکی (ترکی آذربايجانی)، فارسى، کردى، عربى، بلوچى و ترکمنى به مثابه زبانهاى رسمی ايران محسوب ميشوند و بهتر است در کنار آموزش زبان مادری یکی از زبانهای رایج در جغرافیای سیاسی ایران نیز به عنوان زبان دوم آموزش داده شود. ... یک فارس زبان ضمن آموزش به زبان مادری خود ترکی و یا بلوچی و یا کردی و یا عربی یاد بگیرد. به هر یک از این زبانها میلیونها نفر در داخل ایران و خارج مرزهاصحبت میکنند و خارج از مرزهای ایران زبانهای رسمی اند.

زبان فارسی زبان مشترک ایرانیان نیست و تنها زبان مادری فارس زبانهاست. گرچه فعلا نقش زبان ارتباطی را بازی میکند، ولی این نقش به طور دموکراتیک حاصل نشده بلکه به قیمت نابودی و امحاءدیگر زبانهای رایج در ایران تحمیل شده است.

تقسيمات کشورى کنونى با حدود مناطق ملى ـ زبانى واقعى کشور همخوانى ندارد. مااز ایده وساختار فدرالیستی دفاع میکنیم...گفته میشود فدرالیسم ویا هر نوع خودمختاری ملی منجر به تجزیه وتشدید گرایش های گریز از مرکز خواهد شد!

جواب من این است: کشور ایران مدتهاست تجزیه شده است. باعث این تجزیه بخشا نتیجه سیاست های شوونیستی وملت سازی بر اساس نظام شاهنشاهی وزبان فارسی سلطنت پهلوی بوده ولی اساسا پس از استقرار رژم ولایت فقیه وتعمیق وگسترش سیاست راسیستی در قبال ملل ساکن ایران این تجزیه تکمیل شده است. کافی است جمهوری اسلامی یک کمی تضعیف شود تا در عمل این تجزیه وگریز از مرکز خود را نشان دهد!!

چرا باید بلوچ ها،ترکمن ها،عربها وکردها وتورک ها به تمامیت ارضی ودولت مرکزی وفادار باشند در حالیکه لحظه به لحظه وبی وقفه مورد تحقیر و تبعیض وآزار قرار دارند.

برای پایان دادن به این سیاست راسیستی جمهوری اسلامی مناسب ترین ساختار سیاسی، فدرالیسم ملی یعنی تجزیه قدرت سیاسی وشرکت دادن ملل غیر فارس در قدرت سیاسی است.

"سازمانهاى سراسرى" اساسا سازمانهاى فارس هاست و مساله ملى نيز مساله‌شان نيست. در بهترين حالت اين سازمانها سعى ميکنند که حقوق ملى مليتهاى ساکن ايران را با حقوق شهروندى- که حقوق فردى است و ربطى به حقوق ملى مليتها ندارد- توضيح دهند. بى سببب نيست که در ميان سازمانهاى سياسى اوپوزيسيون- به استثناى تورکها که خودشان وزن و موقعيت بالائى در ميان احزاب سراسرى دارند- از بقيه مليتها کمتر نشانى يافت ميشود !

خواهران و برادران ترک مابه هر دلیلی اگر نمیخواهند سازمانهایشان را ترک کنند، حداقل تلاش کنند همانگونه که اعضای فارس تشکیلات هایشان ازمنافع فارس ها دفاع میکنند، ازمنافع مردم آذربایجان وملت ترک ساکن ایران دفاع کنند وبا مسایل ومطالبات آذربایجان بیگانه نباشند

http://www.tribun.com/

یک حرکت شایسته- آداب و سنن

غایراتلی ییگیتلریمیزینگ ملی کیملیکلری گون سایین اؤسیأر

آفرین بر شعور ملی جوانان تورکمن

هر روز بر تعداد جوانان تورکمن که مراسم عروسی خویش را با زیارت آرامگاه شاعر ملی مان مختومقلی آغاز می کنند افزوده میشود. واقعا این حرکت آنان شایان تحسین بوده و آن نشان و سیمبل بیداری ملی جوانان ملت ما می باشد.

باغتلی بولونگ. بیر یاسسیقدا غوجالینگ!0

عکس از سایت
http://forum.mihandownload.com/56957-a.html

اخبار ایران و تورکمن

نگاهی کوتاه به ایران استبداد زده

زندانیان سیاسی- بهمن احمدی امویی، کیوان صمیمی روزنامه نگاران دربند و مجید توکلی، فعال دانشجویی از آغاز اعتصاب غذا، اعتصاب غذای خشک کرده اند و وضعیت سلامتی آن ها نامناسب گزارش شده است. پنج زندانی دیگر از هفده زندانی سیاسی بند ۳۵۰که از روز دوشنبه گذشته دست به اعتصاب غذا زده اند، روز سه شنبه به بهداری اوین منتقل شدند.آنها پس از دریافت خدمات اولیه پزشکی دوباره به سلول های انفرادی منتقل شدند و به اعتصاب غذای خود ادامه دادند.  از سایت کلمه و اخبار روز

هرج و مرج و کشتارها

خبرگزاری هرانا:– خشونت های نیروهای انتظامی و امنیتی در کشور در طی هفته جاری ده کشته و زخمی برجای گذاشت.

بنا به اطلاع گزارشگران هرانا، در طی هفته جاری نیروهای انتظامی و امنیتی در شهرهای ایرانشهر، سردشت و اهر با اعمال خشونت های بی رویه موجب کشته و زخمی شدن ده نفر شدند.

بنا بر این گزارش هفت کاسبکار مرزی کرد در شهرستان سردشت توسط مرزبانان به رگبار بسته شدند و چهار تن از ایشان به بیمارستان شهر مهاباد منتقل شدند که از وضعیت سلامت ایشان اطلاعی در دست نیست.

هم چنین روز شنبه ۹ مرداد ماه در یک از روستاهای ایرانشهر یک جوان بلوچ به نام آرش بهادری توسط نیروهای سپاه پاسداران در یک مراسم عروسی به قتل رسیده است.

از سوی دیگر منابع محلی در گفتگو با گزارشگر هرانا در روستای "ون آوا" شهرستان اهر از توابع استان زنجان از کشته شدن دو جوان ترک به نامهای علی حبیب زاده و محمد ابراهیم پور توسط نیروهای انتظامی خبر دادند.

دستگیریها 

اخبار روز - گزارش دریافتی: درشهر بانه‌ سه‌ نفر ازاعضای یک خانواده توسط نیروهای امنیتی دستگیر شدند.

بنابر این گزارش جلال رنجبری از فعالان ستاد موسوی به‌ همراه‌ دو فرزندش، هژیر رنجبری دانشجوی جامعه‌ شناسی دانشگاه‌ تبریز و هاوژین رنجبری مغازه‌دار‌ دستگیر شده اند. از علت بازداشت آن ها گزارشی در دست نیست.

جلال رنجبری درسال های دهه‌ شصت نیز زندانی بوده و در سال ۶۷ از زندان آزاد شد.

اعدام ها
خبرگزاری هرانا: سه شهروند صبحگاه شنبه نهم مرداد ماه، به جرم قاچاق مواد مخدر در خوزستان توسط مقامات قضایی به دار آویخته شدند.

بنا به اطلاع گزارشگران هرانا، دو تن از این افراد که دارای پرونده ای مشترک بودند در شهرستان "دزفول" و یک تن از ایشان در شهرستان "بهبهان" اعدام شدند.

به آخوند رحم نمی کنند چه برسد به من و شما

 پنج‌شنبه ۱۴ مرداد ۱٣٨۹ - ۵ اوت ۲۰۱۰ حضور مهدی کروبی در یک مراسم تحریم، موجب درگیری طرفداران حکومت با محافظان وی شد.

این هم از درجه سواد رئیس جمهورشان

احمدی نژاد در جمع مردم همدان گفت: انگلیس یک جزیره کوچک در غرب افریقاست

اخباری از سرزمین تورکمن

آب راکد رودخانه گرگان به زندگی نوجوان ۱۷ ساله در شهرستان اومچالی خاتمه داد

پایگاه خبری ایتنا نیوز: ظهر روز گذشته نوجوان ۱۷ ساله ای به نام عطا- د فرزند خوجه دوردی در رودخانه گرگان در سیمین شهر (اومچالی- حابارچی) از توابع شهرستان بندرترکمن غرق شد. آب رود گرگان چند ماهی است که به علت بسته بودن سد پلاستیکی خواجه نفس، راکد بوده و عمق آن در برخی نقاط حتی به بیش از دو متر می رسد.

یک خیابان سالم در آق قلا وجود ندارد

اگر از وضعيت نامناسب محلات شهري آق قلا بگذريم حتی در مرکز شهر به جرات ميتوان گفت يک خيابان سالم در شهر نيست و اين حقيقت تلخيست که با دقايقي تردد و بازديد از سطح شهر ميتوان به آن پي برد -ایتنا نیوز.

خاموشی سه ساله برق در روستاهای گلیداغ

حمله ملخهای مراکشی به مزرعه و باغهای کرند (کـۆرِن- حابارچی)0

این هم گوشه ای از خیل بیکاران در سرزمین تورکمن
برای اطلاعات بیشتر از معضل بیکاری در بین تورکمنها به این آدرس مراجعه نمایید
http://turkmensahramedia.net/q/q_fejt.php?fejt_id=30

تاییارلان: حابارچی